DANH MỤC TÀI LIỆU
Khảo sát các loại hình câu hỏi thông tin thuốc thu thập được từ hoạt động Dược lâm sàng, nhu cầu liên quan đến câu hỏi thông tin thuốc của cán bộ y tế (bác sỹ) tại BV Bạch Mai thông qua hình thức phỏng vấn trực tiếp

Luận văn tốt nghiệp
Kho sát các loi hình câu hi thông tin thuc thường
gp trên lâm sàng, Bnh vin Bch Mai
1
ĐẶT VẤN ĐỀ
Thông tin thuc là một lĩnh vực chuyên bit ca Dược lâm sàng [27]. Cung cp
thông tin thuc nhim v bản của người dược nhằm đảm bo s dng thuc
hp lý, an toàn hiu qu - mt trong nhng mục tiêu hàng đu trong công tác
điu tr [30].
Ngày nay, s phát trin mnh m không ngng ca khoa hc công ngh đã
to nên s bùng n thông tin trong k nguyên mi. ng vi s phát trin đó, trình
độ chuyên môn và nhn thc ca cán b y tế ngày càng được nâng cao góp phn to
điều kin thun li cho hoạt động thông tin thuc của người dược nhưng đồng
thời cũng đưa ra nhng thách thc rt ln trong vic xvà cung cp nhng thông
tin thuc chính xác, kp thi.
Ti Vit Nam - một đất nước nn y tế đang trong giai đon phát trin, công
tác thông tin thuc mi đang bước đầu khởi động phải đối mt vi rt nhiu
khó khăn. Hoạt động chính ca thông tin thuc tr li câu hi liên quan đến s
dng thuc t cán b y tế còn lng ghép trin khai song song vi công tác dược
lâm sàng. Nghip v lưu tr thông tin thuc chưa được thc hin bài bn. Thc tế
này cho thy vic tng kết, đánh giá li nhu cu tình hình hot động thông tin
thuc để rút kinh nghim, to cơ s phát trin tăng cường hot động thông tin
thuc ti bnh vin là hết sc cn thiết.
Trước tình hình đó, đề tài Kho sát các loi hình u hi thông tin thuc
thưng gp trên lâm sàng, Bnh vin Bạch Mai” được thc hin vi nhng mc
tiêu c th như sau:
1) Kho sát các loi nh câu hi thông tin thuc thu thp được t hot động Dược
lâm sàng ti bnh vin Bch Mai.
2) Kho sát nhu cu liên quan đến câu hi thông tin thuc ca cán b y tế (bác s)
ti BV Bch Mai thông qua hình thc phng vn trc tiếp.
2
Phn 1: TNG QUAN
1.1. Thông tin thuc
1.1.1. Các khái nim cơ bn
Trên thế gii, thut ng Thông tin thuốc” bắt đầu được đề cp nhiu vào
những m đầu thp k 60 ca thế k 20. Thông tin thuc” (Drug information)
th hiu một cách đơn gin các thông tin gn lin vi thuc. Tuy nhiên, để th
hiu khái nim “Thông tin thuc”, thường phi đặt thut ng này vào trong các
ng cnh c th, đi kèm vi các thut ng khác như:
- Chuyên gia/ người thc hành/ dược sĩ/ nhà cung cp
- Trung tâm/ dch v/ thc hành
- Chc năng/ kĩ năng
Nhóm các khái nim đầu tiên đề cp đến vai trò ca các nhân làm công tác
thông tin thuc, nhóm khái nim th hai chú trng vào các địa đim din ra hot
động thông tin thuc còn nhóm khái nim th ba liên quan đến năng lc thông tin
thuc [30].
Hin nay, vi thc tế vô cùng đa dng phc tp ca các thuc s dng trong
điu tr cũng như các điu kin liên quan đến s dng thuc, thut ng “Thông tin
thucthường được gn lin vi các khái nim “Trung tâm thông tin thuc(Drug
information center) “Chuyên gia thông tin thuc(Drug information specialist).
Điu này nghĩa nói đến thông tin thuc nói đến vai trò chuyên môn hóa ca
người dược sĩ cũng như nói đến mt h thng thông tin hot động vi các chc
trách chuyên bit [1].
1.1.2. Tm quan trng ca thông tin thuc
Các quan đim hin nay đều cho rng thuc bao gm hai phn không th thiếu
“Dưc chtvà “Thông tin thuc( Drug = Substance + Information) [2]. vy
3
thông tin thuc mt vn đề được coi trng hàng đầu nhm hướng ti s dng
thuc mt cách an toàn và hp lý trong chăm sóc bo v sc khe con người.
Hin nay chưa mt nghiên cu nào cung cp nhng bng chng xác thc
đánh giá mức độ nh hưởng ca hoạt đng TTT lên kết qu điều tr bnh nhân [24]
song có th thy rt rõ nhng vai trò to ln ca thông tin thuốc trong điu tr:
- Tăng cường đảm bo s dng thuc hp lý và an toàn.
- Phc v mc đích giám sátđánh giá s dng thuc.
- Phc v quyết định chính xác và kp thi trong điu tr bnh nhân [5].
1.1.3. Yêu cu ca thông tin thuc
Mt thông tin thuc phi có đy đủ nhng yêu cu chung ca mt thông tin:
- Khách quan
- Chính xác
- Trung thc
- Mang tính khoa hc
- Rõ ràng và dt khoát [2].
Ngoài ra ni dung thông tin thuc phi phù hp vi đối tượng được thông tin
- Thông tin thuc cho cán b y tế phi các thông tin ni dung chuyên sâu v
thuc. Các thông tin y th được cung cp dưới nhiu hình thc như cung cp
theo yêu cu bi các trung tâm thông tin thuc, thông tin qua hi tho, báo cáo khoa
hc hoặc các thông tin được in n sn trong các tài liu tham khảo hay đưa lên
mạng để cán b y tế có th t khai thác theo nhu cầu…
- Thông tin thuc cho bnh nhân cn ni dung ngn gn, d hiu vi các hình
thc thông tin đơn gin, c gng tn dng các phương tin truyn thông sn
nhm giúp bnh nhân hiu li ích tác hi ca thuc, tuân th các hướng dn
điu tr, đảm bo thc hin s dng thuc hp lý và an toàn [1].
4
1.2. Câu hi thông tin thuc và quy trình tr li câu hi thông tin thuc
1.2.1. Phân loi u hi thông tin thuc
1.2.1.1. Theo đối tượng đề xut câu hi thông tin thuc [20]
- Câu hi TTT t cán b y tế (bác sĩ, dược sĩ, y tá, sinh viên y dược…)
- Câu hi TTT t người s dng.
1.2.1.2. Theo mc đ c th ca câu hi [20]
- Câu hi TTT liên quan đến bnh nhân c th
- Câu hi TTT không liên quan đến bnh nhân c th
1.2.1.3. Theo mc đ phc tp ca câu hi [41]
- Câu hi đơn gin: nhng câu hi không cn đến s h tr ca ngun tài liu
tham kho cp 1 và nhng kĩ năng phân tích đánh giá đểth tìm thy câu tr li.
- Câu hi phc tp: nhng câu hi đòi hi phi s h tr ca ngun tài liu
tham kho cp 1 và nhng kĩ năng phân tích, đánh giá đểth tìm thy câu tr li.
1.2.1.4. Theo ni dung chuyên bit ca thông tin cn cung cp
* Các câu hi liên quan đến đặc tính và cách s dng thuc
Trên thế gii nhiu cách phân loi u hi TTT da trên đặc tính và cách s
dng thuc [20], [33]. Trên cơ s phân loi ca Drug information: A guide for
pharmacists, 2nd edition (2001) [30], câu hi TTT th thuc v 13 lĩnh vc
chuyên bit sau:
- Câu hi v bit dược, hot cht
- Câu hi liên quan đến dng bào chế và sinh kh dng ca thuc
- Câu hi v dược lc hc
- Câu hi v dược động hc
- Câu hi v đánh giá s dng/la chn thuc
- Câu hi v liu dùng (liu ng thông thường, hiu chnh liu trên bnh nhân suy
gan, suy thn)
- Câu hi v đường dùng, cách dùng
- Câu hi v tác dng phụ, độc tính
- Câu hi v ch định
5
- Câu hi v chng ch định
- Câu hi v tính tương k, độ n định ca thuc
- Câu hi v tương tác thuc
- Câu hi v s dng thuc cho ph n mang thai và cho con bú
* Các câu hi v lut, chính sách y tế, s đăng ký…
* Câu hi v giá c
1.2.2. Quy trình tr li câu hi thông tin thuc
Quy trình tr li câu hi thông tin thuc được y dng ln đầu tiên vào năm
1975 bi Watanabe gm 5 bước [45]. Sau đó, quy trình này được phát trin và hoàn
thin dn bi mt s tác gi khác [13], [19], [32]. Mt trong nhng quy trình tr li
câu hi thông tin thuc được ng dng rng rãi hin nay quy trình do Host
Kirkwood đưa ra năm 1987 [26].
* Bước1: Xác định đặc điểm ca người yêu cu thông tin:
Bao gm:
- Tên, địa ch liên lc, điện thoi, email, s fax …để th liên lc mt cách thun
tin nht
- Ngh nghip, trình độ chuyên môn.
Vi các đối tượng yêu cu thông tin thuc khác nhau tni dung