DANH MỤC TÀI LIỆU
Phát triển kinh tế nhà nước
LỜI MỞ ĐẦU
Đất nước ta với cơ chế hành chính, bao cấp kéo dài nhiều năm đã để
li hu qu là: Ngun ngân sách s dng lãng phí, ranh gii gia lãi
và l đi vi các t chc s dng ngun ngân sách . Nay nn kinh tế
nưc ta đang chuyn đi mnh m sang cơ chế mi ,cơ chế th
trường với nhiều thành phần tham gia,đồng thời phải nhanh chóng
hoà nhp vi nn kinh tế gii . Do đó KTNN hình thành nưc ta là
sn phm tt yếu ca công cuc đi mi,đng thi cũng th hin s
gia tăng đáng k ca công tác kim tra,kim soát trên bình din vĩ
mô của Nhà Nước pháp quyền XHCN Việt Nam.
KTNN ra đi trong điu kin chưa có mt t chc tin thân,h
thng kim tra, kim soát ca ta đang trong quá trình đi mi,sp
xếp li.Vì l đó,công cuc to dng t chc ,cơ chế hot đng, xây
dng các cơ s pháp lý cùng các chun mc quy trình công ngh
kim toán đu như mi bt đu.Tuy nhiên t lúc hình thành cho đến
nay KTNN đã khng đnh đưc vai trò ca mình ,là mt công c
quan trng không th thiếu trong h thng kim tra,kim soát ca
Nha Nước.
Xut phát t ý nghĩ trên,cùng vi s giúp đ tn tình ca thy ch
nhim- Thc Sĩ Tô Văn Nht ,nhóm nghiên cu chúng tôi đã la
chn đ tài S hình thành và phát trin ca Kim Toán Nhà
Nưc Vit Namđ đóng góp mt phn nh bé ca mình vào vic
làm lành mạnh hoá nền hành chính quốc gia,góp phần thực hiện công
nghiệp hoá-hiện hoá Đất Nước.
Đề tài bao gồm nội dung chính sau.
CHƯƠNG I : S ra đi ca Kim toán Nhà nưc Vit Nam.
CHƯƠNG II :Thc trng ca Kim toán Nhà nưc Vit Nam
CHƯƠNG III:Phương hưng nâng cao cht lưng Kim toán Nhà
nưc Vit Nam.
Xin chân thành cm ơn thy Tô Văn Nht đã hưng dn chúng em
hoàn thành đề tài khoa học này!
1
CHƯƠNG II
S RA ĐI CA KIM TOÁN NHÀ NƯC VIT NAM.
I. KHÁI QUÁT CHUNG V KIM TOÁN NHÀ NƯC.
1. Khái nim và đăc đim chung:
1.1. Khái niệm:
Trưc hết ta hiu kim tra tài chính là hot đng qun lý và
kiểm soát về mặt tài chính hay lĩnh vực tài chính- hoạt động kiểm tra
tài chính rt đa dng, phong phú: kim tra tài chính công, kim tra
ngân sách Nhà nưc, kim tra tài chính doanh nghip, kim tra tài
chính ngân hàng, kiểm toán...
Kim toán là mt hot đng kim tra tài chính, là hot đng
qun lý và kim soát v tài chính do mt cơ quan Nhà nưc lp ra,
mt t chc, mt cá nhân mà pháp lut cho phép thưc hin. Thông
vic kim tra và xác nhn tính trung thc hp pháp ca chng t, s
sách báo cáo tài chính ca mt cơ quan, môt t chc, mt dơn v
KTNN theo lut đnh.
Như vy KTNN là hot đng kim tra, kim soát tài chính t
phía Nhà nưc đi vi các cơ quan Nhà nưc, các doanh nghip Nhà
nưc, công trình xây dng cơ bn ca Nhà nưc, ngân hàng Nhà
nưc và các ngân hàng chuyên doanh thuc s hu Nhà nưc, các
lực lượng vũ trang, các chương trình dự án quốc gia.
1.2. Chủ thể Kiểm toán Nhà nước
Các kim toán viên Nhà nưc không bt buc phi có bng
CPA, kim toán viên công chc và đưc phân ngch theo ngch ca
công chức Nhà nước .
1.3. Mô hình tổ chức.
+ KTNN đc lp vi b máy Nhà nưc: nhò quan h này mà
KT phát huy đưc tính đc lp trong vic thc hin các chc năng
của mình.
+ KTNN trc thuc quc hi: mô hình này giúp chính ph điu
hành nhanh nhy quá trình thc hin ngân sách và các hot đng
khác.
+ KTNN chính ph: Vi mô hình này, KTNN tr giúp đc lc
cho Nhà nưc không ch kim tra thc hin pháp lut mà c trong
việc soạn thảo xây dựng duật cụ thể.
1.4. Chc năng chính ca KTNN là kim toán các đơn v, các
tổ chức hoạt động bằng vốn và kinh phí từ ngân sách Nhà nước.
2
1.5. Đặc trưng của KTNN:
+ Khách th ca kim toán Nhà nưc: các ban Quc hi, ngành
toà án, các doanh nghip Nhà nưc, các đơn v hành chính s
nghiệp, các cá nhân hoạt động bằng vốn và kinh phí của Nhà nước.
+ Loi hình ch yếu ca KTNN: Kim toán tài chính và kim
toán tuân thủ.
+ KTNN là cơ quan qun lý Nhà nưc nên tiến hành kim toán
theo kế hoạch và mang tính bắt buộc đối với khách thể của mình.
+ Báo cáo kiểm toán của KTNN có giá trị pháp lý rất cao.
2. Vai trò của KTNN trong nền kinh tế chuyển đổi.
S yêu cu khách quan ca vic kim tra, kim soát chi tiêu
công qu quc gia, đm bo s dng hp lý, đúng mc đích, tiết
kim và có hiu qu các ngun lc tài chính ca các cơ quan công
quyền.
Trên thc tế, Kim toán Nhà nưc thưng tiến hành xem xét
vic chp hành các chính sách, lut l và chế đ ca Nhà nưc ti
các đơn v s dng vn và kinh phí ca ngân sách Nhà nưc. Đng
thi kim toán Nhà nưc còn thc hin các cuc kim toán hot
đng nhm đánh giá và góp phn nâng cao tính kinh tế, tính hiu lc
và tính hiu qu trong các t chc công quyn, các đơn v có s
dng vn và kinh phí ca ngân sách Nhà nưc. Như vy Kim toán
Nhà nưc đưc coi là công c kim tra tài chính công cao nht, đm
bo tình hình kinh tế, tính hiu lc và hiu qu trong quá trình qun
lý, s dng ngân sách Nhà nưc và công qu quc gia; gi vng trt
t k cương trong qun lý kinh tế tài chính, góp phn đu tranh
chống gian lận và tham nhũng.
Trong cơ chế Nhà nưc pháp quyn hin đi, cơ quan Kim
toán Nhà nưc vi tư cách là mt cơ quan kim tra tài chính công ti
cao, mi hot đng ca cơ quan kim toán Nhà nưc đu phi tp
trung giải quyết 4 nhiệm vụ quan trong.
* Báo cáo và tư vn cho quc hi, trc tiếp là u ban kim
toán và ngân sách nhng vn đ liên quan đến vic ban hành các đo
lut thuc lĩnh vc Kinh tế và Ngân sách Nhà nưc, các văn bn quy
phạm pháp luật có tính chuyên môn và hiệu lực tài chính.
* Báo cáo và tư vấn cho Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ,
cơ quanthuc Chính ph và các đa phương v thc trng ngun lc
tài chính tác động của nó cùng với các giải pháp đã đề ra. *
Kp thi phát hin và chn chnh nhng hành vi vi phm pháp lut,
phòng nga, răn đe vi nhng t chc, cá nhân trong b máy Nhà
nưc, nm gi vic thu chi ngân sách Nhà nưc và công qu quc
3
gia s dng sai mc đích, sai chế đ, phung phí và lm dng các
phương tiện tài chính của Nhà nước.
* Công khai kết qu kim toán trưc công lun, gây dư lun xã
hi đ bo v s nghiêm minh ca pháp lut và vic s dng có hiu
qu hay không các ngun lc tài chính công ca chính ph và các
đơn vị Nhà nước.
Kim toán Nhà nưc là mt công c không th thiếu đưc ca
công tác qun lý giám sát các hot đng tài chính công, góp phn
đc lc vào vic làm lành mnh hoá quá trình điu hành, qun lý
ngân sách Nhà nưc và công quy quc gia. Mt nn kinh tế mun
phát trin vi nhp đ cao, bn vng, tiết kim, hiu qu và an toàn
thì nht thiết phi đưc cung cp đy đ các loi hình dch v, các
chun mc quy trình, k thut kim toán hoàn ho và có cht lưng
cao. Tăng cường hoạt động kiểm toán nói chung hoạt động của
kim toán Nhà nưc nói riêng chính là s gia tăng đ tin cy cho các
nhà đu tư trong nưc và ngoài nưc, đm bo cho nn kinh tế phát
trin đúng hưng và hoàn toàn ch đng trong quá tình hi nhp nn
kinh tế quc tê, tránh đưc nhng ri ro t các cuc khng hong tài
chính tiền tệ ở các nước trong khu vực Châu Á vừa qua.
II. S RA ĐI CA KIM TOÁN NHÀ NƯC VIT NAM.
1. Sự ra đời của kiểm toán là một tất yếu khách quan.
Vit Nam, kim tra nói chung cũng như kim tra kế toán nói
riêng đã đưc quan tâm ngay t thi k bt đu dng nưc. Tt
nhiên trong cơ chế kế hoch hoá tp trung, công tác kim tra và b
máy kim tra cũng đưc t chc phù hp vi cơ chế đó: Nhà nưc
vi tư cách là ngưi qun lý tm vĩ mô đng thi cũng là ch s
hữu nắm trong tay toàn bộ công tác kế toán và kiểm tra nói chung.
Hồ Chủ Tịch đã kí sắc lệnh thành lập tổ chức thanh tra đặc biệt
(sc lnh 64/SL ngày 23/11/1945) trc thuc t chc chính ph ngay
t nhng ngày đu xây dng đt nưc. Tiếp theo là sc lnh 57/SL
ngày 04/06/1946 quy đnh t chc b máy các b mà trong đó lp ra
các nha thanh tra. Sc lnh 76/SL ngày 25/08/1946 v t chc b
máy tài chính thuộc bộ. Khi đó quy định nhiệm vụ của cơ quan thành
tra tài chính là:
- Kiểm tra, thanh tra trong nội bộ ngành tài chính.
- Thanh tra và kim soát vic thi hành chế đ th l tài chính
kế toán trong các đơn v kinh tế trc thuc trc tiếp và gián tiếp vào
chính phủ.
- Điu tra công vic v vic liên quan ti vn đ tài chính - kế
toán trước khiếu nại, kiện tụng, kiếu tố của công dân.
4
- Lp các biên bn nhm chn chnh vic kế toán ca các đơn
vị, ngành, cơ quan các cấp.
Đến ngày 12/10/1956 đã ban hành Ngh Đnh 1077/TTg, trong
ngh đnh có quy đnh rõ hơn nhim v, quyn hn và t chc ca h
thng nha thanh tra tài chính đã lp theo các sc lnh ban hành trưc
đó. Nhim v ca thanh tài chính t trung ương ti đa phương đưc
khng đnh thêm ngoài nhng nhim v nêu trên. Kim tra nghiêm
ngt vic chp hành chính sách lut l chế đ tài chính Nhà nưc ti
các cơ quan chính quyn ti các doanh nghip thuc s hu Nhà
nước, doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã, các tổ chức đoàn thể.
Ngày 10/09/1978, tiếp theo Ngh Đnh 1007TTg, Chính ph đã
ban hành Ngh Đnh 174/CP quy đnh điu l t chc thanh tra tài
chính. Trong thi k này thanh tra tài chính phi thc hin thêm
nhim v lch s là: Thanh tra vic chp hành ngân sách các cp,
ngành kim soát vic chp hành thu chi ngân sách, tài v ca các t
chc có nhn tr cp ca ngân sách, kim tra vic chp hành ngân
sách các cp, ngành kim soát vic chp hành thu chi ngân sách, tài
chính của các đơn vị tổ chức hành chính sự nghiệp.
Khi kết thúc chiến tranh, thc hin nhim v tài chính mi
trong thi k thng nht đt nưc, các văn bn pháp lý ban hành
trưc thi k lch s này vn là căn c đ t chc các hot đng
thanh tra tài chính nhm qun lý tài sn, công qu ca chính quyn
cũ để lại, đồng thời tham gia công việc cải tạo kinh tế tư doanh, thực
hiện chính sách thuế ở các vùng giải phóng.
Chuyn sang giai đon thc hin pháp lnh thanh tra 1990 ca
thế k 20, b tài chính đã ban hành Quyết Đnh 173-TC/QD/TCCB
ngày 25/05/1991 v quy chế t chc hot đng thanh tra tài chính.
Quyết định trên khẳng định kiểm tra, thanh tra tài chính là chức năng
quan trng hàng đu tài chính, chc năng này đm bo hiu lc ca
pháp lệnh, chính sách chế độ tài chính, kế toán được ban hành.
Tuy nhiên công tác kim tra ca Nhà nưc ch có s chuyn
hưng đt biến t ngày thành lp KTNN. Ngày 11/07/1994, chính
ph ra ngh đnh 70CP v vic Kim toán Nhà nưc. S ra đi và
hot đng ca KTNN xut phát t yêu cu khách quan ca vic kim
tra, kim soát chi tiêu công qu quc gia, đm bo s dng hp lý,
đúng mc đích, tiết kim và có hiu qu các ngun lc tài chính ca
các cơ quan công quyn KTNN Vit Nam ra đi là mt đòi hi tt
yếu khách quan của công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá,
hin đi hoá đt nưc. Đó cũng là tt yếu khách quan ca quá trình
đổi mới hệ tổ chức trong quá trình đổi mới của đất nước nói chung.
2. Chức năng nhiệm vụ của kiểm toán Nhà nước ở Việt Nam.
5
Kim toán Nhà nưc đưc thành lp vi chc năng "xác đnh
tính đúng đn, hp pháp ca tài liu, s liu kế toán, báo cáo quyết
toán ca các cơ quan Nhà nưc , các đơn v hành chính s nghip,
đơn v kinh tế Nhà nưc và các đoàn th qun chúng, các t chc xã
hi s dng kinh phí do ngân sách Nhà nưc (trích điu 1 ca Ngh
Đnh 70/CP)
Cũng theo Ngh Đnh này Kim toán Nhà nưc có nhim v
xây dng kế hoch kim toán hàng năm. Qua kim toán, cung cp
kết qu cho Chính ph, góp ý kiến vi các đơn v đưc kim toán,
cng c nn nếp tài chính kế toán và kiến ngh vi các cp có thm
quyền xử lý những vi phạm (điều 2, nghị định 70/CP)
2.1. Nhim v ca kim toán Nhà nưc Vit Nam trong nn
kinh tế thị trường.
Hot đng kim toán đã tr thành nhu cu tt yếu đi vi hot
đng sn xut kinh doanh và nâng cao cht lưng qun lý ca các
doanh nghiệp nói chung, doanh nghiệp Nhà nước nói riêng. Kiểm
toán chính là s xác nhn tính khách quan, tính chun xác ca thông
tin, quan trọng hơn, qua đó để hoàn thiện các quá trình tổ chức thông
tin, phc v có hiu qu cho các đi tưng s dng thông tin kế
toán.
Nhim v chính ca Kim toán Nhà nưc là tp trung vào vic
kim toán ca Nhà nưc, Kim toán Nhà nưc thc hin kim toán
báo cáo tài chính và kim toán tính tuân th, kim toán tính hiu qu
ca vic s dng mi ngun lc tài chính, mi lĩnh vc có s đu tư
ca Nhà nưc, phát hin nhng vi pham chế đ, chính sách, tăng thu
và tiết kim chi cho ngân sách Nhà nưc, kiến ngh trong thu thuế,
các khoản chi sai chế độ, để ngoài quyết toán ngân sách, kịp thời
chn chnh và đưa công tác tài chính kế toán và nn nếp, đ xut
đưc nhng kiến ngh v b sung, sa đi chế đi, chính sách 1 cách
thích hp, đng thi qua kim toán, KTNN phát hin đưc nhng
vn đ chưa tht hp lý, đng b trong h thng pháp lut cũng như
các văn bn quy đnh ca chính ph (Ngh Đnh hoc Thông tư
hưng dn) là nhng căn c rt quan trng đ giúp cho quc hi có
nhng quyết đnh trong vic tiếp tc hoàn thiên h thng pháp lut,
hệ thống văn bản dưới pháp luật ngày một đồng bộ hơn, hợp lý hơn.
2.2. Chức năng của Kiểm toán Nhà nước ở Việt Nam.
KTNN thực hiện chức năng kiểm tra, đánh giá và xác nhận tính
đúng đn, trung thc, hp pháp ca các thông tin, đưc kim toán
giải toả trách nhiệm cho các đối tượng kiểm toán.
Kim toán thc hin chc năng tư vn kim toán cho các đơn
v đưc kim toán cho chính ph, Quc hi và các cơ quan chc
năng.
6
thông tin tài liệu
Nay nền kinh tế nước ta đang chuyển đổi mạnh mẽ sang cơ chế mới ,cơ chế thị trường với nhiều thành phần tham gia,đồng thời phải nhanh chóng hoà nhập với nền kinh tế giới . Do đó KTNN hình thành ở nước ta là sản phẩm tất yếu của công cuộc đổi mới,đồng thời cũng thể hiện sự gia tăng đáng kể của công tác kiểm tra,kiểm soát trên bình diện vĩ mô của Nhà Nước pháp quyền XHCN Việt Nam.
Mở rộng để xem thêm