DANH MỤC TÀI LIỆU
Hoàn thiện hành chính địa phương trong bộ máy nhà nước
1
2
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Các nghị quyết của Đảng cũng như Chương trình tổng thể cải cách hành
chính giai đoạn 2001- 2010 đă thể hiện quyết tâm đổi mới tổ chức hoạt động
của chính quyền địa phương xác định các nội dung cải cách là: xác định chức
năng, nhiệm vụ, quyền hạn trách nhiệm của từng cấp chính quyền địa phương;
đổi mới tổ chức, phương thức hoạt động của Hội đồng nhân dânủy ban nhân dân
các cấp; phân định sự khác biệt giữa chính quyền đô thị với chính quyền nông
thôn đe tổ chức chính quyền thành phố, thị phù hợp với đặc điếm, tính chất quản
nhà nước đô thị; đoi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy Đảng đối với Hội
đồng nhân dân và ủy ban nhân dân các cấp; kiện toàn, củng cố chính quyền cấp xã...
Tuy nhiên, trên thực tế việc cải cách tổ chức hoạt động của chính quyền địa
phương diễn ra khá chậm thiếu đồng bộ, còn nhiều lúng túng, vướng mắc trong
cả nhận thức lẫn hiển khai tổ chức thực hiện. Một số giải pháp cải cách tổ chức
hoạt động của chính quyền địa phương trong những năm qua vẫn chưa thật sự tạo ra
những đối mới tính đột phá đe thê xây dựng hoàn thiện hệ thống chính
quyền địa phương đáp ứng các yêu cầu chuẩn mực của Nhà nước pháp quyền
hội chủ nghĩa của dân, do dân, dân Việt Nam. Những đổi mới trong tổ chức
hoạt động của chính quyền địa phương về thực chất chưa tương thích với các cải
cách trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước ở Trung ương và nhấtchưa
đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế thị trường định hướng hội chủ nghĩa xây
dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền của dân, do dân, dân trong bối cảnh hội
nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa.
Nhu cầu phát triển kinh tế - hội bền vững của các địa phương trong
những năm tiếp theo đòi hỏi phải tiếp tục xây dựng hoàn thiện chính quyền địa
phương, đáp ứng các yêu cầu, chuẩn mực của nhà nước pháp quyền hội chủ
nghĩa của dân, do dân, dân trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường hội
3
nhập kinh tế quốc tế. Nghị quyết Đại hội X của Đảng đă đề ra yêu cầu:
Điều chinh cấu chính quyền địa phương cho phù hợp với
những thay đổi chức năng, nhiệm vụ. Phân biệt những khác biệt giữa
chính quyền nông thôn chính quyền đô thị để tổ chức bộ máy phù
hợp. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiểm tra hoạt động của bộ máy
chính quyền cơ sở...'
Nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân và ủy ban
nhân dân, bảo đảm quyền tự chủ tự chịu trách nhiệm của chính quyền
địa phương trong phạm vi được phân cấp. Phát huy vai trò giám sát của
hội đồng nhân dân. To chức họp chính quyền địa phương, phân định
lại thẩm quyền đối với chính quyền ở nông thôn, đô thị, hải đảo [14].
Với những do như nêu trên, chúng tôi lựa chọn đề tài: " Tiếp tục xây
dựng hoàn thiện chính quyền địa phương nước ta hiện nay" làm luận văn thạc
sĩ Luật học.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong những năm gần đây, vấn đề đổi mới tổ chức hoạt động của chính
quyền địa phương nước ta đã đang được quan tâm nghiên cứu trên nhiều phương
diện khác nhau thông qua các đề tài khoa học cấp nhà nước, cấp bộ, sách chuyên
khảo, bài viết hên các tạp chí nghiên cứu, tham luận tại các hội thảo khoa học của
các nhà luận, nhà quản lý. Đó các đề tài thuộc Chương trình khoa học cấp nhà
nước KX.04: Xây dựng Nhà nước pháp quyền hội chủ nghĩa của dân, do dân,
dân, như Đe tài KX.04.02: "Mô hình tổ chức và hoạt động của nhà nước pháp quyền
hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, nhân dân nước ta trong thời kỳ
công nghiệp, hiện đại hóa" do GS.TS Đào Trí úc chủ nhiệm; Đề tài KX.04.03: "Xây
dựng nhà nước pháp quyền hội chủ nghĩa của dân, do dân, dân, dưới sự lãnh
đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam" do đồng chí Tạ Xuân Đại chủ nhiệm; Đe tài
KX.04.08: "Cải cách tô chức và hoạt động của chỉnh quyền địaphưomg đáp ứng các
yêu cầu của Nhà nước pháp quyền hội chủ nghĩa của dân, do dân, dân" do
4
PGS.TS Lê Minh Thông chủ nhiệm.
Một số đề tài khoa học khác tiếp cận vấn đề xây dựng hoàn thiện chính
quyền địa phương dưới gốc độ đáp ứng yêu cầu cải cách nền hành chính nhà nước
hoặc phát triển kinh tế thị trường định hướng hội chủ nghĩa nước ta như:
"Nghiên cứu các giải pháp chủ yếu dê đấy mạnh cải cách hành chinh ở nước ta hiện
nay" do TS. Nguyễn Ngọc Hiến chủ nhiệm; "Đổi mới tổ chức hoạt động của bộ
mảy hành chính nhà nước đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường Việt Nam
hiện nay" của Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước - Bộ Nội vụ một số đề tài khoa
học cấp Bộ khác...
về sách chuyên khảo, các công trình đáng chú ý như: "Những vấn đề
luận thực tiên về chỉnh quyền địa phương Việt Nam hiện nay" do PGS.TS
Minh Thông PGS.TS. Nguyễn Như Phát chủ biên; "Đổi mới nội dung hoạt
động các cấp chỉnh quyền địa phương trong kinh tế thị trường hội nhập kinh tế
quốc tế" của các tác giả Nguyễn Ký, TS. Nguyễn Hữu Đức ThS. Đinh Xuân Hà;
"Chính quyền địa phương với việc đảm bảo thi hành Hiến pháp pháp luật" của
PGS.TS Trương Đắc Linh; "Đồi mới, hoàn thiện bộ mảy nhà nước trong giai đoạn
hiện nay" của PGS.TS Bùi Xuân Đức; "Tô chức chính quyền nhà nước ở địa phương
(lịch sử và hiện tại)" của PGS.TS Nguyễn Đăng Dung; "Một so vấn đề về tô chức và
hoạt động của chỉnh quyền địa phương trong giai đoạn hiện nay nước ta" của
PGS.TS Bùi Tiến Quý và Dương Danh Mỵ...
Thời gian gần đây, các tạp chí nghiên cứu như: Tạp chí Cộng sản, Nghiên
cứu lập pháp, Nhà nước pháp luật, Luật học, Quản nhà nước, Tổ chức nhà
nước... đã đăng nhiều bài viết của các nhà khoa học, nhà quản về quá hình hình
thành, phát triển và vấn đề đổi mới chính quyền địa phương;
những vấn đề bức xúc trong thực tiễn luận tổ chức chính quyền địa phương;
thực trạng phương hướng cải cách pháp luật về chính quyền địa phương; quan
điểm, nguyên tắc phương hướng, giải pháp đổi mới chính quyền địa phương;
phương hướng đổi mới hình tổ chức chính quyền đô thị hiện nay; đối mới tổ
chức hoạt động của Hội đồng nhân dân ủy ban nhân dân; đẩy mạnh phân cấp,
5
phân quyền cho chính quyền địa phương;...
Một số luận văn, luận án thạc sĩ, tiến Học viện Chính trị Quốc gia Hồ
Chí Minh, Học viện Hành chính Quốc gia (cũ), Đại học Quốc gia, Đại học Luật
Nội... cũng đã đề cập đến vấn đề xây dựng hoàn thiện chính quyền địa phương
dưới các gốc độ tiếp cận của chính trị học, luật học, hành chính học...
Nhìn chung, các đề tài, công trình, bài viết nêu trên đã phân tích khá toàn
diện sở luận - thực tiễn cũng như bước đầu đề xuất các quan điểm, phương
hướng, giải pháp đổi mới hình to chức hoạt động của bộ máy nhà nước nói
chung của chính quyền địa phương nước ta nói riêng. Tuy nhiên, liên quan đến
vấn đề này, hiện vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau cả về phương diện nhận thức
cũng như tổ chức thực hiện; quan hệ giữa hình đổi mới của chính quyền địa
phương với các tổ chức trong hệ thống chính trị đang hoạt động ở đơn vị hành chính
- lãnh thố chưa được làm rõ; lộ trình cải cách điều kiện thực hiện còn nhiều ý
kiến khác nhau; nhiều phương án cải cách hình tổ chức hoạt động của chính
quyền địa phương được nêu ra nhưng thực sự vẫn chưa đủ sở thuyết phục, do đó
chưa áp dụng được vào thực tiễn. Vì vậy, trên thực tế, vấn đề xây dựng hoàn
thiện chính quyền địa phương vẫn đang rất được quan tâm của các nhà khoa học,
nhà lãnh đạo, quản cũng như người dân. rằng đổi mới tổ chức hoạt động
của chính quyền địa phương không chỉ nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản
của các cấp chính quyền địa phương còn góp phần giải quyết căn bản mối quan
hệ căn bản giữa chính quyền nhà nước với nhân dân, tạo ra động lực quan trọng cho
quá trình đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới đất nước trong thời gian tới.
Ke thừa và hệ thống hóa kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, luận văn
này tập trung phân tích sở luận, đánh giá khái quát thực tiễn tố chức hoạt
động của chính quyền địa phương, từ đó đề xuất một số phương hướng, giải pháp
chủ yếu tiếp tục xây dựng và hoàn thiện chính quyền địa phương nước ta hiện nay
góp phần đáp ứng yêu cầu hoàn thiện Nhà nước pháp quyền hội chủ nghĩa Việt
Nam của dân, do dân, dân trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới
đất nước và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế.
6
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục tiêu của luận văn là thông qua việc phân tích cơ sở lý luận - thực tiễn
xác định yêu cầu xây dựng hoàn thiện chính quyền địa phương nước ta hiện
nay để từ đó đề xuất phương hướng các giải pháp chủ yếu tiếp tục đổi mới tổ
chức hoạt động của chính quyền địa phương nhằm góp phần xây dựng hoàn
thiện Nhà nước pháp quyền hội chủ nghĩa của dân, do dân, dân dưới sự lãnh
đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
- Đe thực hiện mục tiêu nêu trên, luận văn có nhiệm vụ sau đây:
+ Luận chứng s luận của việc xây dựng hoàn thiện chính quyền
địa phương ở nước ta.
+ Tìm hiêukhái quát kinh nghiệm chức và hoạt động của chính quyền
địa phương của một số nước trên thế giới.
+ Đánh giá thực trạng tố chức hoạt động của chính quyền địa phương,
phân tích rõ những ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và rút ra bài học kinh nghiệm.
+ Đe xuất các phương hướng, nhiệm vụ giải pháp chủ yếu tiếp tục xây
dựng và hoàn thiện chính quyền địa phương ở nước ta hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu của luận văn vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ
hình tổ chức, hoạt động của chính quyền địa phương nước ta từ sau Cách
mạng Tháng 8 năm 1945 đến nay
- Phạm vi nghiên cứu chủ yếu hình tổ chức hoạt động của Hội
đồng nhân dân ủy ban nhân dân theo Hiến pháp 1992 (sửa đổi) Luật tố chức
Hội đồng nhân dân và úy ban nhân dân 2003.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cún
sở luận của luận văn các quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tu
tuởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, chủ truơng, đuờng lối của Đảng và Nhà nuớc ta
về tổ chức bộ máy nhà nuớc nói chung đổi mới hình chính quyền địa phuơng
nói riêng đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nuớc pháp quyền của dân, do dân, dân
trong điều kiện phát triển kinh tế thị truờng định huớng xã hội chủ nghĩa và hội nhập
thông tin tài liệu
Nhu cầu phát triển kinh tế - xă hội bền vững của các địa phương trong những năm tiếp theo đòi hỏi phải tiếp tục xây dựng và hoàn thiện chính quyền địa phương, đáp ứng các yêu cầu, chuẩn mực của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế.
Mở rộng để xem thêm